دونالد ترامپ، رئیسجمهوری وقت ایالات متحده، اخیراً در قالب فرمانی اجرایی تحت عنوان «روز آزادی»، موجی از تعرفههای سنگین گمرکی را علیه شماری از کشورها اعمال کرد. این سیاست جدید که با عنوان «تعرفههای متقابل» معرفی شد، تمایزی میان متحدان و رقبا قائل نشد و کشورهایی مانند اتحادیه اروپا، ژاپن و حتی چین را در بر گرفت؛ اقدامی که نگرانیها نسبت به آغاز یک جنگ تجاری جهانی را افزایش داده است.
در میان کشورهایی که مشمول این تعرفهها شدند، چین جایگاه ویژهای داشت. در ابتدا، ترامپ تعرفهای ۳۴ درصدی بر کالاهای چینی اعمال کرد، اما چین نیز بهسرعت با اقدامی تلافیجویانه، همان میزان تعرفه را بر واردات کالاهای آمریکایی وضع کرد. در پاسخ به این اقدام، ترامپ تعرفهها بر کالاهای چینی را ۵۰ درصد دیگر افزایش داد تا مجموع آن به ۱۰۴ درصد برسد. چین نیز در ادامه، تعرفهها را به ۸۴ درصد افزایش داد و مجموع فشار تعرفهای بر کالاهای آمریکایی را به ۱۱۸ درصد رساند. به این ترتیب، میزان تعرفههای متقابل میان دو کشور تنها در یک روز ۵۰ درصد رشد داشته است.
نقش جهانیسازی در تقویت تقاضای دلار
گسترش جهانیسازی و حذف تدریجی تعرفهها، به تقویت تقاضا برای دلار آمریکا منجر شد. در گذشته، کشورها اغلب فقط در حوزههایی که فاقد توان تولید داخلی بودند اقدام به واردات میکردند و در مقابل، برای حفظ مزیت رقابتی خود در برخی صنایع، تعرفههایی اعمال مینمودند.
اما با رواج نظریات اقتصادی اندیشمندانی چون فریدمن، دیدگاه جهانیسازی بهطور رسمی تئوریزه شد. فریدمن بر این باور بود که اعمال تعرفهها، حق انتخاب آزاد را از شهروندان سلب میکند. در این فضا، اقتصاد آمریکا بیشترین بهره را از آزادسازی تجاری برد.
با رشد تجارت جهانی، نیاز کشورها به دلار آمریکا افزایش یافت. این بدان معناست که کشورها باید در قبال دریافت دلار، کالا یا خدماتی باارزش (نظیر فناوری یا نیروی انسانی متخصص) به آمریکا عرضه میکردند. طبق برآورد کارشناسان، حجم تجارت جهانی با الگوی فریدمن ۳۴۵ برابر افزایش یافت و به همان نسبت، نیاز جهانی به دلار نیز رشد کرد.
چین چگونه سلطه دلار را به چالش میکشد؟
با وجود مزایای جهانیسازی برای آمریکا، این روند پیامدهای منفی نیز به دنبال داشت. حذف تعرفهها و باز شدن درهای تجارت موجب شد بسیاری از صنایع و سرمایهها از خاک آمریکا خارج شوند و به کشورهایی با هزینههای تولید پایینتر منتقل گردند.
از سوی دیگر، استفاده ابزاری آمریکا از دلار بهعنوان ابزار فشار اقتصادی، موجب شد کشورهای مختلف طی یک دهه اخیر به فکر کاهش وابستگی به دلار در مبادلات تجاری خود بیفتند. ترامپ نیز در کارزار انتخاباتیاش اذعان کرد که با وجود تداوم تحریمها، پیمانهای پولی میان کشورها در حال گسترش است و نقش دلار در حال کمرنگتر شدن.
چین نیز در تلاش است ارز ملی خود را به جایگاهی جهانی برساند. همین نگرانی از کاهش جایگاه برتر دلار بود که ترامپ را وادار کرد بلافاصله پس از ورود به کاخ سفید، به کشورهایی مانند اعضای بریکس هشدار دهد که دلار را از معاملات خود حذف نکنند.
به نظر میرسد هدف ترامپ از بازگشت به سیاست تعرفهای، احیای نقش رو به افول دلار و بازگرداندن صنایع به خاک آمریکا باشد؛ ضمن آنکه با اعمال فشار اقتصادی، سد راه رشد چین نیز شود. طبق نظر اغلب کارشناسان، در حال حاضر تنها کشوری که توان رقابت با اقتصاد آمریکا را دارد، چین است و به همین دلیل در کانون جنگ اقتصادی واشنگتن قرار گرفته است.
پایان پیام/
تسنیم
